THƯỜNG THỨC THẦN KINH

Đây là trang phổ biến kiến thức phổ thông và giải đáp các thắc mắc về thần kinh học cho người dân.

Ở đây, quý vị có thể tham khảo các bài viết thường thức thần kinh học, hoặc gửi các câu hỏi liên quan đến thần kinh học để được các chuyên gia giải đáp.

v      Xem bài thường thức thần kinh:

Ø       Đột quỵ (Tai biến mạch máu não)

Ø       Động kinh

Ø       Giảm trí nhớ và sa sút trí tuệ 

• Giảm trí nhớ

• Sa sút trí tuệ

Ø       Chóng mặt

Ø       Mất ngủ

Ø       Suy nhược thần kinh

v      Xem phần hỏi đáp

Ø    Đột quỵ (Tai biến mạch máu não)

Ø       Mất ngủ

v      Gửi câu hỏi: bấm vào đây

PHẦN HỎI  ĐÁP

Hỏi đáp về đột quỵ (tai biến mạch máu não)

Đáp: Não cần máu nuôi nhưng phải là máu lưu thông để cung cấp Oxy và chất dinh dưỡng. Trồng cây chuối làm dồn máu lên đầu nhưng lưu thông kém nên không có tác dụng gì, thậm chí còn gây nặng đầu, choáng váng vì máu ứ lại trên đầu không trở về tim được.

Đáp: Choáng váng xây xẩm là các triệu chứng rất mơ hồ và có thể do nhiều nguyên nhân khác nhau gây ra, có thể do tăng huyết áp, bệnh tim, rối loạn hệ thống tiền đình, hoặc do phối hợp nhiều yếu tố trên một người lớn tuổi (cột sống cổ thoái hoá, mạch máu xơ vữa, hệ thống tiền đình thoái hoá, thiếu máu, mất ngủ…).

Đáp: Ở đây tê là một triệu chứng của tai biến mạch máu não, trực tiếp do phần não bị tổn thương gây ra. Do đó muốn đánh giá tê có thể hết hay không phải có hình ảnh chụp cắt lớp não xem phần não bị hư hại lớn hay nhỏ, nằm ở chỗ nào. Một số trường hợp không thể hết tê được, một số trường hợp khác có thể chữa hết, một số khác nữa chỉ giảm hoặc hết với điều kiện uống thuốc liên tục. Có thể đưa bà đến khám tại phòng khám thần kinh bệnh viện Đại Học Y Dược để được đánh giá và điều trị thích hợp.

Đáp: Đúng ra phải gọi là xơ vữa động mạch, vì trong thành phần mảng xơ không chỉ có mỡ. Tuy nhiên người dân nghe "xơ mỡ" đã quen và có vẻ dễ hình dung hơn là "xơ vữa" nên các bác sĩ vẫn dùng khi nói chuyện với người không chuyên môn.

Đáp: Mệt, nhức đầu, chóng mặt, hay nóng nực… không nhất thiết là triệu chứng của cao huyết áp. Nói chung, cao huyết áp là chứng bệnh không có triệu chứng hoặc triệu chứng mơ hồ, không rõ ràng, tức là có người có nhưng nhiều người không có dù đang cao huyết áp. Chính vì vậy không nên dựa vào các triệu chứng này để xác định có cao huyết áp hay không, mà phải đo huyết áp. Theo quan điểm mới nhất hiện nay, chỉ cần một trong hai: huyết áp số trên từ 140 trở lên, hoặc số dưới từ 90 trở lên ( 140/90) đo ở ba lần khác nhau khi nghỉ ngơi là có chẩn đoán cao huyết áp và phải điều trị. Như vậy huyết áp của bà được xếp vào cao huyết áp giai đoạn I; ở giai đoạn này có thể điều trị khởi đầu bằng ăn kiêng (ăn lạt, giảm mỡ béo, ăn nhiều rau, trái cây) và tập thể dục. Nếu huyết áp vẫn không giảm thì phải dùng thuốc. Ông bà nên khám bác sĩ chuyên khoa tim mạch để được hướng dẫn điều trị cụ thể.

Đáp: Có quy trình chuyển hoá từ đường các loại thành mỡ, nhưng đó là quá trình lâu dài, phức tạp, và xảy ra khi cơ thể quá dư thừa đường. Việc khuyên ăn nhiều trái cây trong một số trường hợp mang ý nghĩa là tỉ lệ trái cây trong khẩu phần tăng hơn so với các loại thức ăn khác, chứ không phải cứ tập trung ăn trái cây suốt ngày; nói chung cái gì nhiều quá cũng đều không tốt; ngoài ra việc ăn uống luôn kèm với tập thể dục và tăng cường vận động thì mới mang lại một sức khỏe tốt, giảm được bệnh tật.

Đáp: Xuất huyết khoang dưới nhện là một bệnh nguy hiểm, đa số là do một động mạch bị phình lớn và vỡ ra. Bệnh nhân thường nhức đầu dữ dội, do đó đương nhiên cần yên tĩnh để nghỉ ngơi; đồng thời cũng cần thư giãn, tránh vui buồn, nóng giận vì tất cả đều làm huyết áp tăng lên, làm cho túi phình động mạch căng thêm, vỡ thêm rất nguy hiểm.

Đáp: Bác sĩ sẽ là người quyết định cho thuốc hạ áp trong trường hợp nào và dùng loại nào. Nói chung khi mới vừa bị tai biến mạch máu não thì chỉ dùng thuốc hạ áp khi huyết áp quá cao nhưng cũng chỉ hạ áp từ từ và phải kiểm soát được mức độ hạ huyết áp. Trường hợp huyết áp 13/9 như trên thuộc loại cần phải hạ xuống.

Đáp: Cả hai khả năng đều có thể xảy ra, bác sĩ sẽ có nhiệm vụ xác định chẩn đoán. Có thể dựa vào nhiều yếu tố để phân biệt, trong đó quan trọng nhất là tình huống lúc xảy ra (va quẹt, hay tự té), tình trạng bệnh nhân lúc vào viện, và hình ảnh chụp cắt lớp sọ não (hình ảnh tai biến mạch máu não và hình ảnh chấn thương sọ não thường khác nhau).

Đáp: Thuốc dùng trong mỗi trường hợp cụ thể sẽ do bác sĩ trực tiếp khám quyết định. Nếu nói chung thì chỉ không nên dùng dung dịch chứa đường glucose vì không tốt cho não trong giai đoạn này, trừ trường hợp bị hạ đường huyết.

Đáp: Thuốc tiêu huyết khối có thể làm tan cục máu đông để làm thông mạch máu trở lại nhưng điều kiện dùng rất khắt khe. Trước tiên bệnh nhân phải có chẩn đoán là nhồi máu não (tức là tắc mạch máu não chứ không phải là vỡ mạch máu gây xuất huyết não), phải tới bệnh viện trước 2 giờ kể từ khi có triệu chứng đầu tiên, và bệnh viện phải làm mọi việc để có được quyết định và dùng thuốc trước 3 giờ kể từ lúc khởi bệnh. Ngoài ra thuốc còn rất đắt tiền, có một loạt chống chỉ định để hạn chế biến chứng xuất huyết, và không phải tất cả bệnh nhân đều có kết quả tốt. Hiện tại thuốc đã được triển khai sử dụng ở bệnh viện Nhân Dân Gia Định và bệnh viện Nhân Dân 115; một số bệnh viện khác đang chuẩn bị.

Đáp: Huyết áp của con người luôn dao động, tăng giảm theo nhu cầu của cơ thể; người bình thường huyết áp chỉ dao động trong một giới hạn cho phép, và khi nghỉ ngơi sẽ trở về bình thường. Có nhiều yếu tố gây bệnh tăng huyết áp, trong đó tuổi càng cao càng nhiều nguy cơ mắc bệnh, đây có thể là yếu tố góp phần làm tăng huyết áp của mẹ em; thông thường tăng huyết áp phát bệnh trong khoảng từ 25 đến 50 tuổi. An thịt bò không phải là yếu tố gây bệnh, trừ khi ăn quá mặn có thể làm tăng huyết áp.

Đáp: Bất tỉnh nhiều lần có thể do một số nguyên nhân như sau: cơn ngất - có thể do bệnh lý tim mạch, cơn động kinh, cơn thiếu máu não thoáng qua (một dạng tai biến mạch máu não). Ông/bà cần đi khám chuyên khoa thần kinh, vì dụ ở bệnh viện Đại Học Y Dược, để được chẩn đoán chính xác và điều trị thích hợp.

Đáp: Nếu chưa có tiền sử bệnh lý vẫn cần theo dõi huyết áp định kỳ, nếu huyết áp bình thường thì có thể đo mỗi tháng một lần, nếu có bất thường thì theo dõi sát hơn. Có thể đo huyết áp bất kỳ thời điểm nào, nhưng thường thì đo buổi sáng, không đo lúc mới ăn no cũng như lúc bụng đang đói cồn cào, trước khi đo phải ngồi nghỉ thư giãn ít nhất 5 phút, không hút thuốc lá, uống cà phê, rượu bia trước đó.

Đáp: Thuốc thay thế có tác dụng tương tự hoặc tốt hơn aspirin là clopidogrel (Plavix), triflusal (Disgren), ông/bà có thể thảo luận với bác sĩ điều trị để chọn thuốc thích hợp, các thuốc này mắc tiền hơn nhiều so với aspirin. Nếu mỡ máu về bình thường có thể không cần uống thuốc hạ mỡ, nhưng vẫn nên uống aspirin hoặc các thuốc tương tự. Nếu đã có bất thường mỡ máu và xơ vữa động mạch như ông/bà thì nên kiểm tra xét nghiệm mỡ định kỳ khoảng mỗi ba tháng, và siêu âm động mạch mỗi 6 tháng đến 1 năm.

Đáp: Khi mắc bệnh tăng huyết áp, người bệnh nên khám chuyên khoa tim mạch, ở đó bác sĩ sẽ khảo sát (khám và xét nghiệm) đánh giá giai đoạn, mức độ tăng huyết áp, đánh giá ảnh hưởng của tăng huyết áp lên các cơ quan (tim, thận, mắt, mạch máu), và đánh giá tổng quát để phục vụ cho việc lựa chọn thuốc điều trị; trong một số trường hợp bác sĩ sẽ phải khám và làm xét nghiệm để tìm nguyên nhân (đa số tăng huyết áp là vô căn, chỉ một số trường hợp là có căn nguyên.

Đáp: Nếu còn các cơn đau thắt ngực thì bà phải khám tại chuyên khoa tim mạch để điều trị triệt để. Về các cơn đau buốt đầu và hay bị té đột ngột, có thể liên quan đến rối loạn tiền đình, động kinh, migrain, hoặc các bệnh lý não khác, bà nên khám tại chuyên khoa thần kinh, ví dụ ở bệnh viện Đại Học Y Dược, để được chẩn đoán và điều trị thích hợp.

Đáp: Nhức nửa đầu và cổ có nhiều nguyên nhân, phải khám cụ thể mới có thể kết luận có phải do thoái hoá cột sống cổ hay không. Ông/bà nên khám chuyên khoa thần kinh, sau đó nếu cần thêm chuyên khoa khác bác sĩ khám trực tiếp sẽ giới thiệu sau. Do có hai trong bốn động mạch nuôi não đi trong cột sống nên nếu cột sống bị thoái hoá thì cũng có thể làm hẹp hai động mạch này, nhưng điều đó chỉ xảy ra khi mức độ thoái hóa rất nặng, làm biến dạng cột sống.

Đáp: Bệnh Parkinson là bệnh của người lớn tuổi, tai biến mạch máu não cũng của người lớn tuổi, do đó cả hai bệnh cũng có thể xảy ra trên cùng một người. Như vậy run cũng có thể do bệnh Parkinson; tuy nhiên tai biến ở một số vùng não cũng có thể gây run, chỉ có thăm khám cụ thể đánh giá các tính chất của yếu và run trên bệnh nhân mới có thể xác định run này là do bệnh gì.

Đáp: Nếu khám trực tiếp bác sĩ mới có thể xác định phần nào vùng não bị tổn thương, và sẽ trả lời chính xác khi chụp hình não (chụp cắt lớp vi tính hoặc cộng hưởng từ). Khả năng hồi phục phụ thuộc vào vị trí và kích thước vùng não bị tổn thương. Nói chung khả năng hồi phục nhiều nhất là trong ba tháng đầu, sau đó tốc độ hồi phục sẽ chậm lại và mức độ hồi phục không thêm nhiều. Điều trị sẽ tùy thuộc từng bệnh nhân cụ thể, nói chung cần phải tập luyện tay chân và tập nói.

Đáp: Huyết áp tối ưu là từ 100/60 mmHg đến dưới 120/80 mmHg, phụ nữ có thể thấp hơn chút ít (từ 95/60 đếu 120/80).

Đáp: Mục tiêu điều trị vẫn là đưa huyết áp về mức tối ưu, dưới 120/80 mmHg.

Đáp: Đúng là điện não đồ không thể cho biết được "thiểu năng tuần hoàn não". Còn việc có cần chụp CT não hay không sẽ do bác sĩ khám trực tiếp quyết định dựa trên các triệu chứng khám thấy. Đau đầu chóng mặt có rất nhiều nguyên nhân, và chỉ khi xác định đúng nguyên nhân thì điều trị mới hiệu quả. Ông/bà nên đến khám tại phòng khám thần kinh, bệnh viện Đại Học Y Dược để được chẩn đoán và điều trị thích hợp.

Đáp: Mạch máu thận chịu áp lực máu (huyết áp) quá cao trong thời gian dài sẽ bị hư hỏng dẫn đến suy thận.

Đáp: Thời gian hồi phục tuỳ mức độ tổn thương não, nói chung phần lớn quá trình hồi phục xảy ra trong ba tháng đầu, sau đó hồi phục chậm và ít; sau 1 năm gần như không còn hồi phục đáng kể. Tập vận động từ thụ động (xoa bóp, gập duỗi tay chân cho người bệnh) đến chủ động (người bệnh tự vận động tay chân) đến tập đi, tùy theo tình trạng của mỗi bệnh nhân. Ăn uống cũng tùy, nói chung lúc sớm thì ăn thức ăn dễ tiêu, sau đó dần dần trở lại bình thường; ăn lạt, cũ mỡ đối với người tăng huyết áp, giảm bột, cữ đường với người đái tháo đường…

Đáp: Đây là một dạng rối loạn giấc ngủ, ông/bà nên khám điều trị bài bản, và phải kiên trì, tại phòng khám thần kinh bệnh viện Đại Học Y Dược.

Đáp: Ông/bà nên tập thể dục đều toàn thân với các động tác không gắng sức quá mạnh. Nên theo dõi huyết áp thường xuyên, định kỳ, nếu huyết áp cao thì phải điều trị liên tục cộng với ăn lạt.

Đáp: Nếu huyết áp thường cao 140/100 mmHg bất kể tuổi nào cũng là đã có bệnh tăng huyết áp, giai đoạn I và phải theo dõi điều trị đều đặn liên tục suốt đời. Các căng thẳng trong cuộc sống đều có thể ảnh hưởng đến huyết áp và gián tiếp gây hại.

Hỏi đáp về giảm trí nhớ và sa sút trí tuệ

Hỏi đáp về chóng mặt

Hỏi đáp về mất ngủ