Làm sao nhận biết đột quỵ khi nó xảy ra?

• Chỉ dùng thuốc hạ huyết áp khi huyết áp cao hơn 180/100 mmHg

• Chỉ dùng các loại thuốc hạ huyết áp từ từ, không dùng thuốc nhỏ dưới lưỡi

Khi đột quỵ đã ổn định, việc điều trị huyết áp lại phải tích cực, thường xuyên, liên tục như trước khi bị bệnh.

• Nhiều bệnh nhân có thể hồi phục một phần hoặc hoàn toàn, nếu được chăm sóc điều trị thích hợp. Thời gian để hồi phục: từ một vài ngày đến vài tháng, tùy theo mức độ bệnh. Thời gian hồi phục nhanh và nhiều nhất là ba tháng đầu tiên sau đột quỵ.

• Trường hợp nặng có thể để lại di chứng tàn phế nặng nề, không thể tự sinh hoạt được.

• Các trường hợp nặng nhất sẽ tử vong, hầu hết tử vong xảy ra trong tuần đầu tiên.

• Các trường hợp nặng là những người bị nhồi máu não hoặc xuất huyết não với kích thước quá lớn hoặc xảy ra ở các vị trí quan trọng.

• Thay đổi lối sống: tránh lối sống ít vận động, giảm cân chống béo phì. Nghĩa là phải tăng cường tập thể dục, tập vận động; làm việc nhẹ nhàng vừa sức; không ăn nhiều mỡ béo, không ăn nhiều chất ngọt, chất đường, bột; không ăn thức ăn nhiều mắm muối (ăn lạt); ăn nhiều rau, củ, trái cây.

• Điều trị bệnh tăng huyết áp, nếu có, giữ huyết áp ổn định, với mức huyết áp tối ưu lý tưởng cho mọi lứa tuổi là không quá 120/80 mmHg. Muốn vậy ngoài việc thay đổi lối sống như trên, cần phải theo chế độ ăn giảm muối (không nêm nếm quá mặn, không chấm thêm mắm muối, tránh các thức ăn nhiều muối như cá khô, mắm, chao, dưa muối, thịt cá kho mặn…), theo dõi huyết áp định kỳ (mỗi ngày, mỗi tuần… tùy mức độ bệnh) và uống thuốc theo toa hằng ngày cùng với tái khám định kỳ. Tránh chữa tăng huyết áp theo kiểu khi nào thấy mệt, thấy nhức đầu mới uống thuốc.

• Điều trị đái tháo đường nếu có, bằng cách ăn uống đúng chế độ (cữ đường, giảm bột, ăn nhiều rau, đủ chất đạm, ít chất béo), chia nhỏ bữa ăn, uống hoặc chích thuốc đầy đủ theo toa, tái khám và xét nghiệm đường máu định kỳ.

• Điều chỉnh các yếu tố nguy cơ khác như chữa tăng cholesterol máu, bỏ thuốc lá, ngưng rượu, điều trị bệnh tim nếu có.

• Với các bệnh nhân nhồi máu não, cần uống thêm aspirin hoặc các thuốc khác có tác dụng tương tự để phòng ngừa tắc mạch máu.

• Uống thuốc theo toa.

• Tái khám đúng hẹn để được điều trị liên tục, điều chỉnh thuốc phù hợp với tình trạng bệnh nhân lúc đó. Thảo luận với bác sĩ điều trị lúc xuất viện để chọn nơi tái khám tốt nhất và thuận tiện nhất.

• Tập vận động tại nhà hoặc tại phòng tập vật lý trị liệu.

• Cố gắng cho bệnh nhân tự làm các hoạt động sinh hoạt hàng ngày với sự trợ giúp của thân nhân để có thể hồi phục sớm và sống độc lập. Không nên làm thay hoàn toàn cho bệnh nhân.

• Cho bệnh nhân ăn uống theo đúng chế độ được hướng dẫn, ví dụ ăn lạt, cữ mỡ với người tăng huyết áp, cữ đường giảm bột với người đái tháo đường…

• Động viên, khuyến khích bệnh nhân tập luyện.

• Một số bệnh lý phải điều trị liên tục suốt đời như: tăng huyết áp, đái tháo đường, xơ vữa động mạch, bệnh tim mạch…

• Tránh một sai lầm thường mắc là tự ý ngưng điều trị khi thấy trong người khỏe khoắn và cho là đã hết bệnh.

 

 

• Cơn thoáng thiếu máu não là một dạng đột quỵ tắc mạch máu trong não nhưng ngay sau đó mạch máu lại được tự thông nên tế bào não không bị chết.

• Biểu hiện bệnh giống như nhồi máu não nhưng các triệu chứng nhanh chóng phục hồi trong vòng 24 giờ.

• Tuy nhiên, dù đã hồi phục hoàn toàn nhưng không nên cho rằng bệnh đã khỏi hẳn vì các bệnh nhân này sẽ có nguy cơ tái phát đột quỵ rất cao, rất dễ bị các cơn thiếu máu tương tự hoặc trở thành nhồi máu não không hồi phục được nữa.

• Do đó dù đã hồi phục nhưng người bị cơn thoáng thiếu máu não vẫn phải đi khám chuyên khoa thần kinh để làm các xét nghiệm tìm nguyên nhân và tầm soát các yếu tố nguy cơ để có thể có kế hoạch điều trị phòng ngừa hữu hiệu; sau đó người bệnh phải tuân thủ chặt chẽ các hướng dẫn của bác sĩ và uống thuốc theo toa.

 

• Xuất huyết khoang dưới nhện cũng là một dạng đột quỵ nhưng thường không có yếu liệt tay chân mà chỉ biểu hiện bằng nhức đầu đột ngột, dữ đội, nôn ói, có thể hôn mê. Bệnh cũng xảy ra bất ngờ ở một người đang có vẻ rất khoẻ mạnh.

• Nguyên nhân gây bệnh là do vỡ một túi phình mạch máu ở dưới nền của não làm máu chảy vào khoang dưới nhện, là khoang chứa nước bao quanh não. Nguyên nhân tạo ra túi phình thường là do thành mạch máu bị yếu bẩm sinh, sau đó qua nhiều năm bị áp lực máu đẩy phình dần ra.

• Đây là bệnh rất nguy hiểm, tử vong cao. 20% bệnh nhân tử vong đột ngột trước khi kịp tới bệnh viện.

• Khi bị bệnh, bắt buộc phải nhập viện, nằm nghỉ ngơi yên tĩnh, không thăm bệnh, tránh xúc động vì có nguy cơ làm mạch máu vỡ lại gây tử vong.

• Bệnh nhân sẽ được dùng thuốc giảm đau, an thần mạnh; được sắp xếp chụp mạch máu não để tìm túi phình.

• Nếu thấy túi phình, có thể cân nhắc phẫu thuật kẹp túi phình hoặc luồn ống vào mạch máu bơm chất làm bít kín túi phình.

(*) Thạc sĩ - bác sĩ Nguyễn Bá Thắng, giảng viên bộ môn Thần Kinh, Đại Học Y Dược TP Hồ Chí Minh, bác sĩ điều trị bệnh viện Chợ Rẫy, bệnh viện Đại Học Y Dược